Uczulenie na farby do włosów może pojawić się nagle, nawet po wielu latach stosowania tego samego produktu. Najczęściej odpowiada za nie parafenylenodiamina (PPD), ale reakcję wywołują też inne składniki, również obecne w farbach półtrwałych, zmywalnych i roślinnych. Gdy pojawią się objawy, trzeba przerwać kontakt z kosmetykiem, a przy duszności lub obrzęku gardła natychmiast wezwać pomoc medyczną.
Dlaczego farba do włosów uczula?
Alergia na farbę do włosów jest reakcją układu odpornościowego. Organizm rozpoznaje konkretną substancję jako zagrożenie i przy kolejnym kontakcie może odpowiedzieć silnym stanem zapalnym. Uczulenie może rozwinąć się po pierwszym użyciu, ale także po miesiącach lub latach bezproblemowego farbowania. W przypadku alergii na PPD nadwrażliwość często pozostaje trwała, dlatego po potwierdzeniu uczulenia należy konsekwentnie unikać tego składnika.
Nie każda reakcja oznacza jednak alergię. Podrażnienie wynika z bezpośredniego działania chemikaliów na skórę, zwłaszcza gdy jest ona uszkodzona, przesuszona lub farba pozostaje na niej zbyt długo. Zwykle pojawia się szybko jako pieczenie, szczypanie i suchość. Alergia kontaktowa może wystąpić z opóźnieniem, nawet do 48 godzin po zabiegu, i częściej powoduje nasilony świąd, obrzęk, wysypkę lub pęcherzyki.
Najczęściej wymieniane składniki farb pełnią różne funkcje i nie stwarzają takiego samego rodzaju ryzyka:
| Składnik | Ryzyko reakcji | Funkcja w farbie |
|---|---|---|
| Parafenylenodiamina (PPD) | Wysokie | Barwnik stosowany głównie w trwałych, ciemnych odcieniach |
| Amoniak | Umiarkowane | Rozchyla łuskę włosa i ułatwia wnikanie barwnika |
| Rezorcynol | Umiarkowane do wysokiego | Współtworzy trwały kolor i może działać uczulająco |
| Nadtlenek wodoru | Niskie do umiarkowanego | Utleniacz używany podczas rozjaśniania i trwałej koloryzacji |
PPD jest jednym z najczęstszych alergenów kontaktowych w trwałych farbach. Poza nim znaczenie mogą mieć inne barwniki, konserwanty i substancje zapachowe. Sam napis „bez amoniaku” nie oznacza więc, że produkt nie uczula.
Uczulenie na farbę do włosów – objawy
Objawy zwykle pojawiają się na skórze głowy, czole, uszach, powiekach, szyi lub twarzy, czyli w miejscach, które miały kontakt z farbą albo spływającą mieszanką. Reakcja może być natychmiastowa, ale czasem rozwija się dopiero po kilku lub kilkudziesięciu godzinach. Typowe sygnały to:
- zaczerwienienie, świąd, pieczenie lub kłucie skóry,
- obrzęk skóry głowy, uszu, powiek albo twarzy,
- wysypka, pęcherzyki, sączenie, łuszczenie i pękanie skóry,
- łzawienie oczu, katar, kichanie lub podrażnienie dróg oddechowych,
- pokrzywka, nudności, oszołomienie albo ogólne osłabienie.
Duszne oddychanie, świszczący oddech, obrzęk języka lub gardła, trudności w połykaniu, uogólniona pokrzywka, omdlenie albo szybko narastający obrzęk wymagają natychmiastowego wezwania pogotowia ratunkowego. Mogą wskazywać na wstrząs anafilaktyczny, czyli reakcję zagrażającą życiu. Nie należy czekać, aż objawy ustąpią po umyciu włosów.
Co zrobić po wystąpieniu reakcji?
Przy łagodnych objawach najważniejsze jest jak najszybsze usunięcie kosmetyku. Nie nakładaj kolejnych produktów pielęgnacyjnych ani innej farby, dopóki skóra się nie zagoi. W razie nasilania się zmian, dużego obrzęku lub utrzymywania się objawów skontaktuj się z lekarzem, dermatologiem albo alergologiem.
Podstawowe działania po zauważeniu reakcji obejmują:
- Natychmiast zmyj farbę z włosów i skóry głowy łagodnym szamponem, dokładnie spłukując pozostałości.
- Przerwij stosowanie produktu i zachowaj opakowanie lub zdjęcie składu, aby lekarz mógł ocenić możliwy alergen.
- Nie drap skóry, a przy pieczeniu możesz zastosować chłodny, wilgotny okład.
- Lek przeciwhistaminowy lub preparat miejscowy stosuj tylko zgodnie z ulotką albo zaleceniem lekarza lub farmaceuty.
- Przy duszności, obrzęku ust, języka lub gardła natychmiast dzwoń pod 112 albo 999.
Leczenie silnego kontaktowego zapalenia skóry może wymagać leków przepisanych przez lekarza. Domowe sposoby nie zastępują oceny medycznej, zwłaszcza gdy zmiany się rozszerzają, bolą, sączą lub towarzyszy im wypadanie włosów.
Jak wykonać próbę uczuleniową?
Próba uczuleniowa zmniejsza ryzyko, ale nie daje pełnej gwarancji bezpieczeństwa. Należy ją wykonywać przed każdym farbowaniem, także przy użyciu produktu stosowanego wcześniej bez problemów. Nowa partia, inny odcień lub zmieniona receptura mogą zawierać inne składniki.
- Przygotuj niewielką ilość gotowej mieszanki zgodnie z instrukcją producenta.
- Nałóż ją na mały, nieuszkodzony fragment skóry za uchem albo po wewnętrznej stronie łokcia.
- Pozostaw preparat zgodnie z instrukcją na opakowaniu, a następnie usuń go, jeśli producent tak zaleca.
- Obserwuj miejsce przez co najmniej 48 godzin, zwracając uwagę na świąd, pieczenie, zaczerwienienie, obrzęk i pęcherzyki.
- Nie używaj farby, jeśli wystąpi jakakolwiek reakcja lub pogorszenie samopoczucia.
W gabinecie alergologicznym można wykonać test płatkowy. Niewielkie ilości podejrzanych substancji umieszcza się zwykle na skórze pleców, a odczyty wykonuje po 48–96 godzinach. Badanie pomaga ustalić, którego składnika należy szukać w deklarowanym składzie INCI.
Jak długo utrzymują się objawy?
Czas trwania reakcji zależy od rodzaju i nasilenia zapalenia, szybkości usunięcia farby oraz zastosowanego leczenia. Objawy nie zawsze znikają od razu po umyciu włosów, ponieważ reakcja immunologiczna może nadal się rozwijać.
| Przebieg reakcji | Możliwy czas trwania | Zalecane działanie |
|---|---|---|
| Łagodny | Kilka dni | Usunięcie farby, chłodne okłady i obserwacja skóry |
| Umiarkowany | Kilka dni do około dwóch tygodni | Kontakt z lekarzem, szczególnie przy obrzęku lub nasilonym świądzie |
| Ciężki | Zmienny, czasem wymaga leczenia | Pilna pomoc medyczna, a przy objawach anafilaksji wezwanie pogotowia |
Czy można farbować włosy po alergii?
To zależy od wyniku diagnostyki i rodzaju reakcji. Po silnym uczuleniu nie należy samodzielnie wracać do produktu ani zakładać, że wystarczy wybrać jaśniejszy odcień. Trzeba czytać pełny skład, ponieważ preparat bez amoniaku nadal może zawierać PPD, rezorcynol lub inne barwniki o działaniu uczulającym.
Farby roślinne, henna i produkty określane jako hipoalergiczne mogą ograniczyć ryzyko, ale nie są całkowicie pozbawione alergenów. Naturalna henna różni się od tak zwanej czarnej henny, która może zawierać PPD. Także olejki, ekstrakty roślinne i substancje zapachowe wywołują reakcje u osób wrażliwych. Każdy nowy produkt trzeba przetestować zgodnie z instrukcją.
Bez względu na wybraną formułę stosuj rękawiczki, nie nakładaj farby na podrażnioną skórę, nie przekraczaj zalecanego czasu działania i dokładnie spłucz włosy. Produkty „hipoalergiczne” oznaczają zwykle niższe przewidywane ryzyko, a nie gwarancję braku reakcji.
Nie ignoruj świądu ani obrzęku po koloryzacji. Najbezpieczniejsze postępowanie to szybkie usunięcie farby, analiza składu, diagnostyka u alergologa lub dermatologa oraz próba uczuleniowa przed każdym kolejnym użyciem kosmetyku.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.