Peruka barokowa to jeden z najbardziej rozpoznawalnych elementów stroju XVII i XVIII wieku. Jej znaki rozpoznawcze to duża objętość, długie loki, wyrazista sylwetka i często pudrowana biel. Dziś wybiera się ją głównie do przedstawień, balów kostiumowych oraz imprez tematycznych, gdzie liczy się teatralny efekt.
Jak wyglądała prawdziwa peruka barokowa?
Najbardziej charakterystycznym modelem epoki była peruka typu allonge. Tworzyły ją długie, opadające na ramiona loki, które otaczały twarz i budowały szeroką, ciężką sylwetkę. W przeciwieństwie do późniejszych, wyższych fryzur allonge była przede wszystkim długa i obfita.
Peruki początkowo zachowywały naturalne odcienie włosów, między innymi brąz, czerń i jasny blond. Z czasem zaczęto je pudrować, przez co przybierały kolor biały lub srebrzysty. Puder pomagał także uzyskać matowe wykończenie i utrwalić fryzurę, choć jego stosowanie było uciążliwe w codziennym użytkowaniu.
Tak rozbudowana fryzura nie była wyłącznie kwestią mody. Peruka sygnalizowała pozycję społeczną, zamożność i bliskość dworu. Jej wykonanie wymagało materiału, czasu oraz pomocy osoby zajmującej się układaniem włosów. W późniejszym okresie popularność zyskały również wysokie, pudrowane fryzury, często ozdabiane wstążkami, piórami lub innymi dodatkami.
Współczesna peruka inspirowana barokiem nie zawsze odtwarza konkretny model historyczny. Wersja allonge powinna mieć długie, opadające loki, natomiast styl wysoki wyróżnia się uniesioną konstrukcją i większą wysokością nad czołem. Oba warianty mogą wyglądać przekonująco, jeśli zachowują dużą objętość oraz dekoracyjny charakter.
Rodzaje peruk barokowych dostępnych dziś
Wybór modelu zależy głównie od budżetu, długości wydarzenia i oczekiwanego poziomu realizmu. Na krótką imprezę zwykle wystarczy gotowa peruka syntetyczna. Do teatru, rekonstrukcji lub wielokrotnego użycia lepiej sprawdzi się model wykonany z trwalszych włókien albo z naturalnych włosów.
| Typ peruki | Materiał | Najlepsze zastosowanie | Realizm |
|---|---|---|---|
| Syntetyk imprezowy | Podstawowe włókno syntetyczne | Jednorazowa impreza, bal kostiumowy, sesja zdjęciowa | Podstawowy |
| Włókno termoodporne | Syntetyczne włókno odporne na umiarkowane ciepło | Częstsze używanie i delikatne modelowanie | Średni lub wysoki |
| Peruka teatralna | Włókno wysokiej jakości albo włosy naturalne | Scena, rekonstrukcja, profesjonalny kostium | Wysoki |
Najtańsze modele często mają już ułożone loki, ale ich włókna mogą łatwiej się plątać i elektryzować. Peruki z włókna termoodpornego dają większe możliwości korekty kształtu, jednak przed użyciem ciepła trzeba sprawdzić zalecenia producenta. Wysoka temperatura może trwale uszkodzić nawet materiał określany jako odporny na ciepło.
Model teatralny zwykle lepiej odwzorowuje naturalny układ włosów, linię czoła i strukturę loków. Bywa jednak cięższy, droższy i bardziej wymagający w utrzymaniu. Jeśli kostium ma wywołać natychmiastowy efekt, syntetyczna peruka z dużą objętością może być wystarczająca. Gdy ważna jest wiarygodność z bliska, lepszy będzie model profesjonalny.
Jak założyć i stylizować perukę barokową?
Przed założeniem warto przygotować własne włosy. Krótkie można zaczesać płasko, a długie najlepiej podzielić na kilka części i przypiąć nisko przy karku. Przy bardzo długich włosach trzeba szczególnie uważać, aby nie powstał wypukły kok, który zmieni kształt peruki.
Czepek perukarski pomaga zebrać włosy i ogranicza przesuwanie się modelu. Nie powinien uciskać głowy, ponieważ wielogodzinne noszenie ciasnego nakrycia może powodować dyskomfort. Perukę zakładaj spokojnie, dopasowując jej przednią krawędź do linii własnych włosów.
Najbezpieczniejsza kolejność zakładania wygląda następująco:
- Spłaszcz włosy i przypnij je wsuwkami przy karku oraz po bokach głowy.
- Nałóż czepek, a jego krawędź umieść stabilnie za linią czoła.
- Wsuń perukę od przodu ku tyłowi, nie ciągnąc za loki.
- Dopasuj paski lub zapięcia wewnątrz peruki, aby nie przesuwała się podczas ruchu.
- Zabezpiecz boki i tył wsuwkami, zwłaszcza jeśli peruka ma dużą objętość albo będzie noszona pod kapeluszem.
Loków syntetycznych nie należy intensywnie rozczesywać. Zamiast szczotki z gęstymi zębami użyj grzebienia z szerokim rozstawem lub delikatnie rozdzielaj pasma palcami. Lakier do włosów można stosować oszczędnie, najlepiej wybierając produkt przeznaczony do peruk. Nadmiar kosmetyku może skleić włókna i odebrać fryzurze lekkość.
Do podstawowej stylizacji i zabezpieczenia przydadzą się następujące akcesoria:
- Lakier do włosów – do delikatnego utrwalenia loków i odstających pasm.
- Wsuwki – do mocowania peruki oraz wygładzania własnych włosów.
- Grzebień z szerokim rozstawem zębów – do rozdzielania loków bez ich wyrywania.
- Stojak na perukę – do przechowywania kształtu między kolejnymi użyciami.
Po zakończeniu wydarzenia odłóż perukę dopiero wtedy, gdy jest całkowicie sucha. Przechowuj ją w miejscu wolnym od kurzu i wilgoci, najlepiej na stojaku albo w przewiewnym opakowaniu. Jeśli wymaga czyszczenia, stosuj preparat przeznaczony do danego rodzaju włókna i nie pocieraj loków.
Przy pielęgnacji najczęściej pomaga kilka prostych zasad:
- Nie używaj prostownicy, lokówki ani suszarki, jeśli producent nie dopuszcza kontaktu z ciepłem.
- Nie ciągnij za pojedyncze loki podczas zakładania i zdejmowania peruki.
- Przed czesaniem rozdziel większe splątania palcami.
- Po użyciu usuń wsuwki i ozdoby, aby nie odkształcały włókien.
- Trzymaj perukę z dala od otwartego płomienia i silnych źródeł ciepła.
Jak wybrać model do konkretnego kostiumu?
Na krótką imprezę najlepiej sprawdzi się lekka peruka syntetyczna o wyraźnych lokach. Do roli arystokraty, monarchy lub postaci historycznej można wybrać długi model allonge. Wysoka, pudrowana forma pasuje natomiast do stylizacji, w której fryzura ma stać się głównym elementem kostiumu.
Nie zawsze najbardziej historyczny model daje najlepszy efekt na zdjęciach. Jeśli wydarzenie wymaga mocno teatralnego wyglądu, liczą się objętość, kontrastowy kolor i stabilne mocowanie. Do długiego spektaklu wybierz jednak konstrukcję wygodniejszą, nawet jeśli będzie nieco mniej okazała. Dobrze dopasowana peruka powinna podkreślać charakter postaci, ale nie przeszkadzać w poruszaniu się ani mówieniu.